Ziraat mühendislerinden üretim fazlasını "katma değerli ürüne dönüştürme" önerisi

HÜLYA ÖMÜR UYLAŞ - Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Fehmi Kiraz, bu yılki ürün fazlasının hem çiftçinin hem de ülkenin kazanacağı şekilde doğru stratejilerle değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, "Üretim fazlasının tamamını taze olarak satmaya çalışmak yerine kurutulmuş meyve, dondurulmuş sebze-meyve, konsantre-püre, salça, meyve suyu veya doğranmış-hazır paketli ürünler şeklinde işleyerek pazarlamak daha akılcı olur." dedi.

Kiraz, AA muhabirine, bu sezon hava sıcaklığının ve yağışların istenildiği gibi seyrettiğine dikkati çekerek, ciddi zirai don veya olumsuz doğa olayının yaşanmadığını söyledi.

Tarla ve bahçe ürünlerindeki rekolte artışının temel sebebinin iklim koşullarının uygunluğu ve çiftçilerin üstün emeği olduğunu vurgulayan Kiraz, şöyle devam etti:

"Meyveler, içecek ve baharat bitkilerindeki yüzde 57,8'lik üretim artışı, iç piyasa fiyatlarındaki fahiş yükselişlerin önüne geçiyor ve tüketicinin meyveye erişimini kolaylaştırıyor. Meyvedeki bolluk, iç piyasada fiyatlara gerileme veya en azından durulma olarak yansıyor. Bu durum da gıda enflasyonundaki yükselişi frenleyen bir mekanizmaya dönüşebiliyor."

- "Kiraz üretimi yüzde 255,7 arttı"

Başkan Kiraz, erik, nektarin ve şeftali gibi sert çekirdekli meyvelerin fiyatlarında gerileme gözlemlendiğine işaret ederek, Türkiye'nin meyve ve sebzede kendi kendine yeten ve hatta ihracat yapan ülke olduğunu dile getirdi. Daha fazla meyve ve sebze ihraç edebilecek yeni pazarlar oluşturmanın ülkenin döviz gelirinin artırılmasına önemli fırsat sunacağını ifade eden Kiraz, "Kirazda yüzde 255,7, nektarinde yüzde 107,7, elma ve şeftalide ise yüzde 90'a yakın üretim artışları görüyoruz. Fındık, ceviz ve Antep fıstığında da beklentiler olumlu yönde." diye konuştu.

Türkiye'nin kiraz üretiminde dünyada lider olmasına rağmen ihracat gelirinin yaklaşık 200 milyon dolar olduğunu belirten Başkan Kiraz, bunun fındık ve kayısıya kıyasla görece düşük kaldığını dile getirdi. Kiraz, bu miktarı üç katına çıkarmanın mümkün olduğunu, fındıktaysa yıllık ortalama 2,5 milyar dolar tutarında ihracat gerçekleştiğini anlattı.

- "Yaş meyve ve sebze ihracatı ilk kez 2 milyar doları aştı"

Kiraz, Türkiye'nin yaş meyve ve sebze ihracatının yılın ilk yarısında yüzde 39 artarak 2 milyar 353 milyon dolara ulaştığı bilgisini vererek, şu değerlendirmede bulundu:

"Sektör, tarihinde ilk kez bir yılın ilk yarısında 2 milyar dolar eşiğini aştı. En büyük payı 911 milyon dolarla narenciye (turunçgil) aldı. Taze meyve ihracatı 757 milyon dolar, taze sebze ihracatı ise 667 milyon dolar oldu. Irak, yaklaşık yüzde 22'lik payla ilk sırada yer alıyor. Irak'ı diğer komşu ve yakın coğrafya ülkeleri takip ediyor. Narenciye çeşitleri, domates, kiraz, vişne ve üzüm de öne çıkıyor."

- "Doğru stratejilerle değerlendirilmeli"

Bu yılki ürün fazlalığının hem çiftçinin hem de ülkenin kazanacağı şekilde doğru stratejilerle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Kiraz, bunun için yapılması gerekenleri şöyle sıraladı:

"Geleneksel pazarlarımız olan Rusya, Irak ve Avrupa'nın yanı sıra bir kısmı savaştan da etkilenmiş olan Körfez, Kuzey Afrika, Orta Asya ve Uzak Doğu ülkelerinde yeni pazarlar oluşturulmalı. Yalnızca komisyoncular üzerinden değil, hedef ülkelerdeki süpermarket zincirleri, toptancı distribütörler, otel-restoran grupları ve gıda ithalatçıları ile doğrudan temas kurulmalıdır. Ticaret Bakanlığının 2026'da çok kanallı zincir mağaza desteğini yürürlüğe koyması da bu yaklaşımın önemini doğruluyor. Ürün "ham madde" olmaktan çıkarılmalıdır. Üretim fazlasının tamamını taze olarak satmaya çalışmak yerine kurutulmuş meyve, dondurulmuş sebze-meyve, konsantre-püre, salça, meyve suyu veya doğranmış-hazır paketli ürünler şeklinde işleyerek pazarlamak daha akılcı olur."

Yeni pazara giriş, fuar katılımı, tanıtım, pazarlama, pazara giriş belgeleri ve ihracat finansmanı konularındaki devlet desteklerinin etkin şekilde kullanılmasının önemine dikkati çeken Kiraz, tüketimin de artırılması gerektiğini sözlerine ekledi.