Koyun yünleri zahmetli yolculuğun ardından Van kilimlerinde hayat buluyor

NECMETTİN KARACA - Van yaylalarında kırkılan koyunların yünlerini kadınlar sabır ve emekle işleyerek önce ipe, ardından kentin tarihini ve doğasını yansıtan kilimlere dönüştürüyor.

Baharın gelmesiyle köylerden yaylalara çıkarılan koyunlar, yaz mevsiminde geleneksel yöntemlerle kırkılıyor. Hayvanlardan alınan yünler, kadınların emeğiyle kilime dönüşecek uzun yolculuğa başlıyor.

Katırlarla derelere taşınarak yıkanan yünler, güneşte kurutulduktan sonra çubuklarla dövülerek liflerinin ayrışması sağlanıyor.

Ardından yün taraklarında taranan lifler, öreke adı verilen geleneksel araçla eğrilerek ip haline getiriliyor.

Zahmetli bir uğraşın sonucunda hazırlanan ipler, ceviz kabuğu, kırmızı soğan kabuğu ve çeşitli bitki ve köklerden elde edilen doğal boyaların bulunduğu kazanlarda kaynatılıyor.

Uzun süren işlemlerin ardından farklı renklere kavuşan ipler, İpekyolu Halk Eğitimi Merkezi bünyesinde kurulan tezgahlarda kadınların ellerinde ilmek ilmek işlenerek tarihi ve doğal güzelliklerin anlatıldığı motifli kilimlere dönüşüyor.

- "Yünleri ipe dönüştürüp kilimlerimizi dokuyoruz"

Kilim dokuyan Hamdiye Türkan, AA muhabirine, koyunların yünlerinin kilime dönüşme sürecinin her aşamasında büyük emek verildiğini söyledi.

Yünleri kırktıktan sonra derelerde yıkadıklarını anlatan Türkan, "Van kilimlerini dokuyoruz. Kilimleri dokurken iplerini elde etmek için koyunlarımızın yünlerini getirip kırkıyoruz. Yıkadıktan sonra tarıyoruz. Daha sonra ip haline getiriyoruz ve renklendirip kilimlerimizi dokuyoruz." dedi.

Kezban Sevinç de yünün ip haline getirilmesinin ardından boyama işlemine geçildiğini belirtti.

Sevinç, "Yün tarandıktan sonra eğirme işlemi yapılıyor. Bu işlem ipin kalınlığı ve inceliğine, kilime göre ayarlanıyor. Daha sonra kazanlarda boyamaya geçiliyor. Bu işlem yapıldıktan sonra ipler kazanlarda işlenip normal boya rengine geldikten sonra kilimlerin dokumasına geçiliyor." ifadelerini kullandı.

İpekyolu Halk Eğitimi Merkezindeki kilim atölyesinde açılan kursa katılan Hamdiye Ertaş ise iplerin hazırlanmasının aşamalı bir süreç olduğunu anlattı.

Kilim dokuyarak aile bütçelerine katkı sağladıklarını ifade eden Ertaş, "Evimde de tezgah kurdum. Kilim dokumacılığı yapıyorum. Kilimleri tamamladıktan sonra Halk Eğitimi Merkezindekiler gelip bakıyor. Beğenirlerse alıp götürüyorlar. Tekrar bize iş veriyorlar. Böyle döngü halinde bu iş sürüyor. Allah Halk Eğitimi Merkezinden razı olsun." diye konuştu.

İpekyolu Halk Eğitimi Merkezinde usta öğretici ve kilim ustası olarak görev yapan Belkız Ertaş, kursiyerlere kilim dokumayı öğrettiklerini söyledi.

Kursiyerlerin eğitimlerinin ardından evlerinde üretim yaptığını belirten Ertaş, şunları kaydetti:

"Kursiyer arkadaşlarımıza kilim öğretiyoruz. Kilim dokumayı öğrettikten sonra tezgahları İpekyolu Halk Eğitimi tarafından evlerine gönderiliyor. Orada kilim yapıyorlar. Kursiyerlerimiz aile bütçesine katkıda bulunuyorlar. Van'ın doğal güzelliklerini ilmek ilmek kilime işliyorlar. Bugün kursiyerlerimizle beraber Hoşap Kalesi'nin önünde Hoşap Kalesi'ni kilimlere işledik."