GAP, Şanlıurfa'nın kurak topraklarını bereketli ovalara dönüştürdü

CEBRAİL CAYMAZ - Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında sulamayla buluşan Şanlıurfa'nın kurak topraklarında tarımsal üretim ve ürün çeşitliliği artarken tarıma dayalı sanayi de gelişti.

Şanlıurfa, Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt ve Şırnak'ın yer aldığı 9 ili kapsayan yatırımların koordinasyonu için 6 Kasım 1989'da kurulan GAP Bölge Kalkınma İdaresi, bölgedeki kamu yatırımlarının çatı kuruluşu olarak faaliyet yürütüyor.

Cumhuriyet tarihinin en büyük yatırımlarından biri olan GAP kapsamında suyun toprakla buluşması sayesinde özellikle Şanlıurfa'da sebze, meyve ve endüstri bitkilerinin ekim alanları büyürken, ürün çeşitliliği ve verimde de önemli artışlar yaşandı.

Daha önce kuru tarımın yapıldığı alanlarda pamuk ve mısır başta olmak üzere farklı ürünlerin yetiştirilmesiyle hem ekim alanları genişledi hem de verim arttı.

Tarımsal üretimdeki artış, tarıma dayalı sanayinin gelişmesine ve bölge ekonomisinin güçlenmesine de katkı sundu.

- Altyapı, enerji ve birçok sektörde katkı sağlıyor

Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Ali Çullu, AA muhabirine, GAP Bölge Kalkınma İdaresinin sadece tarımsal açıdan değil, altyapı, enerji ve birçok sektörde bölgeye önemli katkılar sağladığını söyledi.

Bölge halkının önemli bölümünün tarımla geçimini sağladığını belirten Çullu, GAP ile tarımsal üretimde en az 4 kat artış hedeflendiğini ve bu hedefe ulaşıldığını ifade etti.

Çullu, şöyle konuştu:

"Yaptığımız araştırmalarda sulama öncesi, GAP Bölge Kalkınma İdaresinin kuruluşundan önce 1000 dekar alanda geçimini sağlayamayacak bir çiftçi şu anda 100 dekar alanda rahat bir şekilde geçimini sağlayabilmekte. Bu bölgede mısır yoktu. Bu bölgede pamuk çok sınırlıydı. Bu bölgede buğday verimi daha düşüktü ama günümüzde bakıyorsunuz sadece pamuk bile GAP alanının yüzde 65'inde üretiliyor. Bu da ülke stratejisi açısından çok önemli. Sulu buğdaydan dolayı gelen ekstra gelir, üretim bile ülke verimine önemli katkı sağladı. Ayrıca mısır bölgede hiç yokken ikinci ürün olarak ülke tarımsal gelirine önemli katkılar sağladı."

- Kuru tarım yerini sulu tarıma bıraktı

Ziraat Mühendisleri Odası Şanlıurfa Şube Başkanı Mehmet Süzen ise suyun gelmesiyle birlikte bölgede tarımsal üretimde artış yaşandığını belirtti.

Harran Ovası'nda suyun gelmesinden önce buğday, arpa ve mercimek gibi ürünlerin yetiştirildiğini, 1995'ten sonra sulamayla birlikte pamuk üretiminin ağırlık kazandığını anlatan Süzen, ikinci ürün olarak mısır ekiminin de yaygınlaştığını kaydetti.

Şanlıurfa'nın pamuk üretiminde Türkiye'de ilk sırada yer aldığını aktaran Süzen, kentte yaklaşık 300 çırçır fabrikasının bulunduğunu, mısır üretimindeki artışla birlikte çok sayıda kurutma tesisinin de kurulduğunu ifade etti.

Süzen, sulamayla birlikte tarımsal verimde de önemli artış yaşandığını belirterek, şunları söyledi:

"Şanlıurfa'da yaklaşık olarak 4 milyon dekar sulu tarım arazisi var. Eskiden pamukta 200 kilogram verim alırken şu anda bazı yıllar 700-800 kilogram aldığımız oldu. Harran Ovası, dünyanın en kaliteli makarnalık buğdayının yetiştiği bir yer. Suyun gelmesiyle birlikte verimler 300 kilogram iken buğdayda şu anda 800, 900 ve 1000 kilogram alan yerler oluyor. Bu da suyun bereketi."

Tarımsal sulamada su israfına dikkati çeken Süzen, kaynakların verimli kullanılmasının önemini vurguladı.