Uzay çöplerine böcekten ilham alarak çözüm geliştiren öğrenciler uluslararası başarı hedefliyor

YAKUP SAĞLAM - Adana'da Çukurova Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) öğrencileri, olası arızalarda uydu parçalarının patlayarak uzay çöpüne dönüşmesini engellemek amacıyla şeytani zırhlı böceğin kenetlenen kabuk yapısından ilham alarak geliştirdikleri muhafaza sistemi projesiyle uluslararası başarı için yarışacak.

Lise öğrencileri Defne Su Birbiçer, İkra Öztürk ve Şebnem Nil Özoğlu, Avrupa İnovasyon ve Teknoloji Enstitüsü tarafından kız öğrencileri bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarında desteklemeyi amaçlayan Girls Go STEM Student Challenge 2026 yarışmasına katılmaya karar verdi.

Bu kapsamda öğrenciler, uyduların yönünü kontrol eden sistemlerde meydana gelebilecek arızalarda parçaların uzaya saçılmasını önlemek amacıyla özel bir muhafaza sistemi üzerine proje geliştirdi.

Şeytani zırhlı böceğin (Phloeodes diabolicus) birbirine kenetlenen dayanıklı kabuk yapısından ilham alan öğrenciler, danışman öğretmenleri Dilşad Ergen rehberliğinde SUTURA-RW adını verdikleri projeyi bir ayda tamamladı.

Öğrenciler, olası arızalarda parçaların dışarı saçılmasını azaltmayı ve uzay araçlarının güvenliğini artırmayı amaçlayan projeleriyle Girls Go STEM Student Challenge 2026 yarışmasının Türkiye etabında birinci oldu.

Muhafaza sisteminin ön prototipini 3D yazıcı kullanarak hazırlayan öğrenciler, 25-26 Kasım'da Çekya'nın başkenti Prag'da 28 ülkenin katılımıyla gerçekleştirilecek uluslararası finalde de şampiyonluğu hedefliyor.

- "Parçalar küçük birer şarapnel parçası gibi dışarıya fırlayabiliyor"

Danışman öğretmen Dilşad Ergen, AA muhabirine, projeyi hazırlarken doğadaki canlıların sorunlara karşı geliştirdiği çözümlerden ilham aldıklarını söyledi.

Uzay çalışmalarında kullanılan uydu ve roketlerin zamanla arızalanarak uzay çöplerine dönüşebildiğine dikkati çeken Ergen, şöyle konuştu:

"Amacımız bir uyduyu gönderdiğimiz zaman o uydunun arıza sırasında patlayarak dışarı saçılmasını önlemek. Bu parçalar küçük birer şarapnel parçası gibi dışarıya fırlayabiliyor ve farklı uydulara veya Dünya'ya düşerek zarar verebiliyor. Bunu engelleyebilecek yeni bir tasarım üzerinde durduk."

Ergen, projeleriyle birinci seçilerek uluslararası finale davet edildiklerini ve 28 ülke arasında Türkiye'yi temsil edecek olmanın gururunu yaşadıklarını belirtti.

- "Projeyi daha fazla geliştirmek istiyoruz"

Öğrencilerden İkra Öztürk de projeleriyle uluslararası finale kalmanın mutluluğunu yaşadıklarını dile getirdi.

Dünyada olduğu gibi uzayda da çöplerin düzenli şekilde bertaraf edilmesi gerektiğini vurgulayan Öztürk, "Burada mühendislikle ilgili temel becerilerimizi geliştirdiğimizi düşünüyorum. İlerleyen süreçte projeyi daha fazla geliştirmek istiyoruz. Son zamanlarda Türkiye'nin uzay çalışmaları arasındaki bilinirliği de artıyor. Bunun üzerine daha fazla işler yapmak istiyoruz." diye konuştu.

Uzay alanında bir proje üretmenin gurur verici olduğunu belirten Şebnem Nil Özoğlu da "Heyecanlıyız, hedefimiz yarışmada birinci olmak." dedi.

Defne Su Birbiçer de Prag'dan başarıyla dönmeyi istediklerini kaydetti.