"Büyük Kıtlık"ta başlayan dostluk belgeselle anlatılacak

SEYİT AHMET EKSİK - İrlanda'yı sarsan "Büyük Kıtlık" döneminde Osmanlı İmparatorluğunca 1847'de bölge halkına gönderilen yardımla temelleri atılan Türkiye-İrlanda dostluğu, "An Gorta Mor: Yıldız ve Hilal" adlı belgeselle anlatılacak.

Yönetmenliğini ve yapımcılığını Hayriye Savaşçıoğlu'nun, yapımcılığını ise Ülkü Uzun'un üstlendiği belgeselde, 1845-1851 yıllarında İrlanda'da yaşanan "Büyük Kıtlık" ile Osmanlı İmparatorluğu'nun bölge halkına gönderdiği yardımlar ele alınacak.

Yaklaşık 1 milyon kişinin hayatını kaybettiği, milyonlarca insanın ülkesinden göç etmek zorunda kaldığı dönemde yaşanan dayanışmanın İrlanda'daki izlerinin de aktarılacağı yapımda, Osmanlı ve İrlanda arşivlerinden mektuplar ve belgelerin yanı sıra akademisyenlerin araştırmalarına yer verilecek.

Belgeselde ayrıca bordo-mavili renklere sahip Trabzonspor ile armasında hilal ve yıldızın yanı sıra bordo-mavi renkleri taşıyan Drogheda United arasındaki kardeşlik ilişkisinin geçmişten günümüze uzanan öyküsü anlatılacak.

Belgeselin ilk çekimleri, 1 Ekim 2026'da Trabzon'da oynanan Drogheda United-Trabzonspor dostluk maçında gerçekleştirildi. Çekimlere İstanbul, Drogheda, Dublin ve New York'ta devam edilecek.

Yaklaşık 40 dakikalık tek bölüm olarak hazırlanması planlanan "An Gorta Mor: Yıldız ve Hilal"in çekimlerinin 2027'de tamamlanması, 2028'de ise festival yolculuğuna başlaması hedefleniyor.

Belgeselin yapımcısı ve yönetmeni Hayriye Savaşçıoğlu, AA muhabirine, 1845-1851 yıllarında İrlanda'da yaşanan kıtlıkta yaklaşık 1 milyon kişinin hayatını kaybettiğini, 2 milyon kişinin de memleketlerini terk etmek zorunda kaldığını söyledi.

Bu süreçte Osmanlı Padişahı Sultan Abdülmecid'in İrlanda halkına destek olduğunu belirten Savaşçıoğlu, söz konusu yardımın İrlanda'da unutulmadığını ifade etti.

Savaşçıoğlu, Türkiye ve İrlanda arasındaki tarihsel bağın kendisini etkilediğini belirterek, "1 Ekim'de Drogheda United ve Trabzonspor arasında oynanan dostluk maçının temelleri de aslında bu tarihsel sürece dayanıyor. Ben de bu tarihsel süreci öğrendiğimde çok ilgimi çekti çünkü insanlık hala aynı sorunlarla sınanmakta. 'An Gorta Mor: Yıldız ve Hilal' belgeselimizde de konumuzu İrlanda'da yaşanan bu kıtlık ve uzaklardan gelen yardım olarak belirledik." ifadelerini kullandı.

Belgeselde Trabzonspor ile Drogheda United arasında oynanan dostluk maçına da yer verdiklerini dile getiren Savaşçıoğlu, iki kulübün de belgeselin yapım sürecine destek verdiğini kaydetti.

- "Uzun vadede kalıcı bir belgesel yapmak istiyoruz"

Savaşçıoğlu, İstanbul'daki çekimlerde Osmanlı arşivleri ve Topkapı Sarayı'nın yanı sıra tarihçiler ve danışmanlarla yapılacak röportajlara da yer vereceklerini anlattı.

İrlanda'daki çekimlerin ise arşivlerin yanı sıra Drogheda ve Dublin'de gerçekleştirileceğini belirten Savaşçıoğlu, "İrlanda tarafında da arşivlerde ve özellikle Drogheda'da çekim yapacağız. Drogheda, Dublin'e yaklaşık 40 dakika uzaklıktaki bir liman kenti. Yaklaşık 180 yıl önce oluşan dostlukla ilgili uzun vadede kalıcı bir belgesel yapmak istiyoruz." ifadelerini kullandı.

- "Evdeymişim gibi hissediyorum"

Drogheda United Başkanı Conor Hoey de yaklaşık 20 yıl önce kulübün finansal açıdan ciddi zorluklar yaşadığı dönemde Trabzon halkının ve Trabzonspor'un destek olduğunu söyledi.​​​​​​​

Aradan geçen 20 yılın ardından Trabzon'da yeniden bir araya gelmekten duyduğu memnuniyeti dile getiren Hoey, "Ay ve yıldızla ilgili olan hikayemiz aslında İrlanda tarihinde 13. yüzyıla dayanıyor. Bununla birlikte Büyük Kıtlık döneminde Türkiye ile ilgili olan ilişkimiz de Osmanlı dönemine dayanıyor." dedi.

Trabzonspor ile Drogheda United arasındaki kardeşliğe belgeselde yer verilmesinden duyduğu mutluluğu ifade eden Hoey, "Hem buradaki insanlar adına hem de İrlanda halkı adına çok memnunum. Buradaki misafirperverlikten ötürü çok mutluyum. Umarım aramızdaki, iki ülke arasındaki bu ilişki devam eder." şeklinde konuştu.

Hoey, Trabzon'a ilk kez geldiğine değinerek, "Türkiye'ye daha önce gelmiştim ama Trabzon'a gelmemiştim. Biraz İrlanda'yı andırıyor aslında. Havası da iklimi de aynı şekilde öyle. İnsanları da çok arkadaş canlısı, çok iyiler. Dolayısıyla evdeymişim gibi hissediyorum." ifadelerini kullandı.